Xīhú Lóngjǐng

Xīhú Lóngjǐng (西湖龙井, Xīhú lóngjǐng) is een van de beroemdste Chinese groene theeën en voert de lijst van de ‘Tien Beroemde Theeën van China’ (中国十大名茶, Zhōngguó shí dà míngchá) aan. Deze platte thee met zijn karakteristieke ‘vier volmaaktheden’ — groene kleur (色绿, sè lǜ), weelderig aroma (香郁, xiāng yù), zachte smaak (味醇, wèi chún) en schone vorm (形美, xíng měi) — belichaamt de verfijning van de theecultuur uit het Westelijk Meer-gebied en is een geografisch beschermd product (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn) volgens de nationale norm GB/T 18650.

1. Classificatie en Herkomst:

• Type: Groene thee (ongefermenteerd). Behoort tot de categorie gebrande groene thee (炒青绿茶, chǎoqīng lǜchá) met een platte bladvorm (扁形绿茶, biǎnxíng lǜchá).

• Categorie: Staat bovenaan de lijst van de ‘Tien Beroemde Theeën van China’ (中国十大名茶, Zhōngguó shí dà míngchá). Geografisch beschermd product (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn). In 2008 werd de productiemethode opgenomen in de Tweede Nationale Inventaris van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Volksrepubliek China, en in 2022 in de UNESCO-Representatieve Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid, als onderdeel van de nominatie ‘Traditionele Chinese theeproductietechnieken en bijbehorende gebruiken’.

• Herkomst: China, provincie Zhejiang (浙江, Zhèjiāng), stad Hangzhou (杭州, Hángzhōu), omgeving van het Xīhú-meer (西湖, Xīhú) — het Westelijk Meer. Het productiegebied omvat de stadsdelen Xīhú, Xiāoshān, Yúháng en nog 18 arrondissementen van de stad Hangzhou, verdeeld in drie hoofdzones: Xīhú (西湖), Qiántáng (钱塘) en Yuèzhōu (越州). Alleen thee uit de Xīhú-zone mag de volledige naam ‘Xīhú Lóngjǐng’ dragen.

• Geografische coördinaten: Ongeveer 30°15′ noorderbreedte, 120°10′ oosterlengte.

2. Geschiedenis en Culturele Betekenis:

• Geschiedenis: De geschiedenis van Lóngjǐng beslaat meer dan twaalfhonderd jaar en wordt treffend samengevat in een oude zegswijze: ‘De naam ontstond onder de Song, de roem begon onder de Yuan, de bloei voltrok zich onder de Ming, en het hoogtepunt werd bereikt onder de Qing’ (始于宋，闻于元，扬于明，盛于清). De eerste schriftelijke getuigenissen over de theeteelt in deze regio zijn van Lu Yu (陆羽, Lù Yǔ): in de ‘Theekanon’ (茶经, Chá Jīng), geschreven tijdens de Tang-dynastie (618–907), vermeldt hij dat thee werd geproduceerd bij de tempels Tiānzhú (天竺) en Língyǐn (灵隐) in de omgeving van Hangzhou. Tijdens de Noordelijke Song (960–1127) werden de plaatselijke theeën ‘Xiānglín’ (香林茶), ‘Báiyún’ (白云茶) en ‘Bǎoyún’ (宝云茶) al als ‘gòngchá’ (贡茶, gòngchá — tribuutthee) aan het hof geleverd, en de dichter Sū Dōngpō (苏东坡, Sū Dōngpō) bezong de thee uit Hangzhou in zijn verzen. Juist in de Noordelijke Song legde de monnik Biàncái (辩才, Biàncái) theeplantages aan op de helling van de Shīfēng-berg (狮峰) bij het dorp Lóngjǐng, wat geldt als de vroegst gedocumenteerde vermelding van theeteelt en -productie in dat dorp.

  De grootste roem vergaarde Lóngjǐng tijdens de Qing-dynastie (1644–1912). Keizer Qiánlóng (乾隆, Qiánlóng) bezocht Lóngjǐng viermaal, schreef theegedichten en schonk achttien theestruiken bij de Húgōngmiào-tempel (胡公庙) op de Shīfēng-berg de status van ‘keizerlijke thee’ (御茶, yùchá) — de thee van deze struiken was uitsluitend bestemd voor het keizerlijk hof.

  In de moderne tijd bleef Lóngjǐng aan bekendheid winnen: in 1915 ontving hij een gouden medaille op de Panama–Pacific International Exposition. In 2022 werd de productietechniek van Xīhú Lóngjǐng, als onderdeel van de nominatie ‘Traditionele Chinese theeproductietechnieken en bijbehorende gebruiken’ (中国传统制茶技艺及其相关习俗), opgenomen in de UNESCO-Representatieve Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid.

• Naam:

  • ‘Xī Hú’ (西湖) — ‘Westelijk Meer’, verwijst naar de geografische herkomst van de thee.
  • ‘Lóng Jǐng’ (龙井) — ‘Drakenbron’. Er bestaan verschillende legenden die deze naam verklaren:
    • De drakenlegende: In het dorp Lóng Jǐng (龙井村, Lóngjǐng Cūn), gelegen aan de voet van de Shīfēng-berg, bevond zich een oude bron waarin volgens de overlevering een draak woonde die regen kon brengen. De plaatselijke bevolking kwam in droge jaren naar de bron om te bidden voor vocht.
    • Waterbeweging: Volgens een andere versie houdt de naam verband met een bijzondere beweging van het water in de bron: bij het mengen ontstond er op het oppervlak een kronkelend patroon dat aan drakenbewegingen deed denken.
    • Bladvorm: Er bestaat ook een uitleg die de naam in verband brengt met de elegante, platte vorm van het theeblad, die doet denken aan de buiging van een drakenlichaam.

• Culturele betekenis: Lóngjǐng is een symbool van Hangzhou en de hele provincie Zhejiang, en een onlosmakelijk onderdeel van de Chinese literaire, esthetische en filosofische traditie. De thee wordt geregeld als staatsgeschenk aan buitenlandse gasten aangeboden. Jaarlijks wordt in Hangzhou een festival georganiseerd dat gewijd is aan de pluk van Lóngjǐng, en de stad draagt de onofficiële titel van ‘theehoofdstad’ (茶都, chádū) van China.

3. Botanische Beschrijving en Grondstof:

• Cultivar: Voor de productie van Xīhú Lóngjǐng worden verschillende cultuurvariëteiten van Camellia sinensis var. sinensis gebruikt:

  • Lóngjǐng Qúntǐzhǒng (龙井群体种, Lóngjǐng Qúntǐzhǒng) — een inlandse landras (群体种 — voortgeplant via zaad). Zeer resistent tegen ongunstige omstandigheden, levert een complex, gelaagd aroma met een rijk bloemenpalet. De pluk begint na Qīngmíng (清明, Qīngmíng), dus niet eerder dan begin april. Wordt door kenners gewaardeerd om zijn diepte en complexiteit. De voorjaarsthee van deze cultivar bevat ongeveer 3,7% aminozuren, 18,5% polyfenolen, 12,1% catechinen en 4,0% cafeïne (berekend op droog blad bij de standaard ‘één knop, twee bladeren’).
  • Lóngjǐng 43 (龙井43, Lóngjǐng 43) — een klonale cultivar, ontwikkeld door het Theeonderzoeksinstituut van de Chinese Academie van Landbouwwetenschappen. Behoort tot de uiterst vroege typen (特早生, tè zǎoshēng): de pluk begint al eind maart. De bladeren zijn homogeen en slank van vorm, het aroma is uitgesproken en zuiver, met een heldere groene-boontoon (豆香, dòuxiāng). Tegenwoordig de meest verspreide cultivar in de Lóngjǐng-productie.
  • Lóngjǐng Cháng Yè (龙井长叶, Lóngjǐng Chángyè) — ‘Langbladige Lóngjǐng’, kenmerkt zich door een meer langgerekte bladvorm.
  • Jiūkēng Zhǒng (鸠坑种, Jiūkēng Zhǒng) — een oud lokaal ras uit het Jiūkēng-gebied, zeldzaam en gewaardeerd door verzamelaars.

• Pluk: De pluk begint in het vroege voorjaar. Het meest waardevol is de thee die geplukt is vóór het Qīngmíng-feest (清明, Qīngmíng; ~5 april) — deze thee heet ‘míngqiánchá’ (明前茶, Míngqián chá). Hij bestaat uit de teerste scheuten — volledige knoppen of één knop met één amper ontloken blaadje —, bezit een fijn, fris aroma en behoort tot de allerhoogste kwaliteitsklasse. Thee die geplukt is vóór Gǔ Yǔ (谷雨, Gǔyǔ; ~20 april) — ‘yǔqiánchá’ (雨前茶, Yǔqián chá) — bestaat uit één knop met één tot twee blaadjes, geeft een vollere en krachtigere smaak en is tegelijkertijd aanzienlijk betaalbaarder.

• Plukstandaard: Traditioneel wordt één knop plus één tot twee bovenste blaadjes geplukt (一芽一叶, yī yá yī yè of 一芽二叶, yī yá èr yè). Voor de topkwaliteiten alleen de knop met één bijna ontvouwen blad, of uitsluitend knoppen.

• Eisen aan de grondstof: Zeer hoog. Er worden alleen tere, gave knoppen en blaadjes van gelijk formaat gebruikt, zonder grove bladeren, stengels of ongerechtigheden. De vers geplukte grondstof moet nog dezelfde dag worden verwerkt.

4. Terroir en Teeltkarakteristieken:

• Klimaat: Hangzhou ligt in een zone met een subtropisch moessonklimaat. De gemiddelde jaartemperatuur bedraagt ongeveer 16 °C, de jaarlijkse neerslag circa 1500 mm en de relatieve vochtigheid meer dan 78%. In het voorjaar is de streek vaak in mist gehuld en bedragen de dagelijkse temperatuurschommelingen 8–12 °C, wat gunstig is voor de opbouw van L-theanine (het thee-aminozuur) in de bladeren. Een plaatselijk spreekwoord beschrijft dit microklimaat: ‘Bij helder weer ’s ochtends en ’s avonds overal mist, bij bewolkt weer de hele dag bergen wolken’ (晴时早晚遍地雾，阴雨成天满山云).

• Hoogteligging: 100–800 meter boven zeeniveau. Het merendeel van de theetuinen bevindt zich op een hoogte van 100–200 m op glooiende hellingen.

• Bodem: Licht zure rode bodems (红壤, hóng rǎng) met een pH van 4,5–6,0, rijk aan organisch materiaal en mineralen. De zuurgraad en de minerale samenstelling van de bodem spelen een sleutelrol in de vorming van het kenmerkende smaakprofiel van de thee.

• Productiezones en kernsectoren (核心产区, héxīn chǎnqū):

  • Shīfēng Shān (狮峰山, Shīfēng Shān) — ‘Leeuwenpiek’: Wordt beschouwd als het beste terroir voor Lóngjǐng. De thee uit deze zone heeft een typische ongepolijste-rijstkleur (糙米色, cāomǐ sè) — een geelgroene tint —, een volle, rijke smaak met een orchideetoets.
  • Lóngjǐng Cūn / Wēngjiāshān (龙井村/翁家山, Lóngjǐng Cūn / Wēngjiāshān): De historische oorsprong van de thee. Het blad is plat en glad; de smaak is fris, zoetig en zacht.
  • Méijiāwù (梅家坞, Méijiāwù): Het grootste theedorp. De thee kenmerkt zich door een smaragdgroene kleur, een slanke bladvorm en een aanhoudend, zuiver aroma.
  • Yúnqī (云栖, Yúnqī): Thee met een egaal, homogeen blad en een uitgesproken boonaroma.
  • Hǔpǎo (虎跑, Hǔpǎo): Thee met een helder, licht infuus en een lange, zoete afdronk. In combinatie met het plaatselijke bronwater van Hǔpǎo vormt hij het beroemde ‘dubbele juweel van Hangzhou’ (杭州双绝, Hángzhōu shuāng jué).

5. Productietechniek:

De productie van Xīhú Lóngjǐng is een ware kunst die jarenlange ervaring en vakmanschap vereist. In tegenstelling tot veel groene theeën, die tot naalden of spiralen worden gerold, wordt Lóngjǐng tot een plat blad gevormd door het blad tegen de wanden van een gloeiend hete ketel te drukken. Het hele proces, van pluk tot einddroging, gebeurt met de hand.

• Pluk (采摘 — cǎi zhāi): De handpluk vindt plaats in de vroege ochtenduren. Er wordt een knop met een of twee blaadjes geplukt, waarbij de grondstof strikt op homogeniteit en versheid wordt geselecteerd.

• Verwelking / uitspreiden (摊放 — tān fàng): De geplukte bladeren worden enkele uren (gewoonlijk 6–12 uur) in een dunne laag in de schaduw in een koele ruimte uitgespreid om overtollig vocht te verwijderen en de aromaontwikkeling op gang te brengen. Het watergehalte van de bladeren daalt in deze periode met ongeveer 15–20%.

• ‘Fixeren’ en vormen — Qīngguō (青锅 — qīngguō): De belangrijkste stap, die het fixeren (杀青, shāqīng) en het initiële vormen (整形, zhěngxíng) combineert. De bladeren worden in gloeiend hete gietijzeren ketels geroosterd bij een temperatuur van 70–80 °C. De meester drukt de bladeren handmatig tegen bodem en wanden van de ketel en geeft ze zo hun kenmerkende platte vorm. In deze fase stopt de enzymatische oxidatie en wordt de frisse aromatiek gefixeerd.

• Vochtherverdeling — Huícháo (回潮 — huícháo): Na de eerste brand wordt het halffabricaat op hoopjes verzameld en enige tijd met rust gelaten. Vocht uit de stengels herverdeelt zich naar het bladoppervlak, wat leidt tot een egale vochtigheidsgraad en het blad soepeler maakt voor verdere bewerking.

• Finale brand en aromaontplooiing — Huīguō (辉锅 — huīguō): Afsluitende brand op een lagere temperatuur — onder de 60 °C. In deze fase krijgen de uiteindelijke smaak en het aroma hun definitieve vorm: het blad wordt glad, glanzend en vol. Hier toont de meester het hoogste vakmanschap door de tien canonieke handgrepen (十大手法, shí dà shǒufǎ) te beheersen: ‘opschudden’ (抖, dǒu), ‘opleggen’ (搭, dā), ‘aandrukken’ (捺, nà), ‘zwaaien’ (甩, shuǎi), ‘duwen’ (推, tuī), ‘vastklemmen’ (扣, kòu), ‘uitspreiden’ (拓, tuò), ‘persen’ (压, yā), ‘wrijven’ (磨, mó), ‘rollen’ (搓, cuō). Het hele proces vereist dat schroeien volledig wordt vermeden — de geringste brandgeur geldt als een gebrek.

• Zeven (分筛 — fēn shāi): De voltooide thee wordt gezeefd, op grootte gescheiden en van theekruim ontdaan.

• Egaliseren en nabewerken (挺长头 — tǐng chángtóu): Grovere fracties gaan opnieuw de ketel in voor extra nabewerking.

• Partijen blenden (归堆 — guīduī): Homogene fracties worden gemengd om een stabiele kwaliteit van de handelspartij te realiseren.

• ‘Calciumopname’ — rijping met ongebluste kalk (收灰 — shōuhuī): Als laatste stap wordt de voltooide thee in aardewerken kruiken met ongebluste kalk (生石灰) geplaatst en ongeveer een week gerijpt. De kalk onttrekt restvocht en de ‘vuurbijt’ (火气, huǒqì), waardoor het aroma zuiverder en subtieler wordt. Dit is een traditionele handgreep die uniek is voor Lóngjǐng.

6. Organoleptische Kenmerken:

• Uiterlijk van het droge blad: Platte, gladde, gelijkmatige, gepunte blaadjes die doen denken aan ‘mustongen’ (雀舌, quèshé) of een ‘zwaardlemmet’. Het formaat is homogeen, het blad recht en scherp (挺直尖削). De kleur loopt van frisgroen met glans (嫩绿光润) tot de karakteristieke geelgroene tint van ‘ongepolijste rijst’ (糙米色, cāomǐ sè) — deze laatste is bijzonder typerend voor thee van de Shīfēng-berg. Het bladoppervlak is glad en kan een lichte, olieachtige glans vertonen.

• Aroma van het droge blad: Fris, zuiver, met de kenmerkende toets van groene boonbloesem (豆花香, dòuhuā xiāng) — herinnert aan verse erwtenpeulen of groene bonen. Bij de topkwaliteiten van de voorjaarsthee is er een zachte kastanjetoets (嫩栗香, nèn lì xiāng). Er kan een lichte bloemige nuance aanwezig zijn, die aan orchidee doet denken (bij thee van de Shīfēng-berg). De traditionele techniek gedoogt geen uitgesproken ‘vuur’-aroma.

• Aroma van het infuus: Zuiver, aanhoudend, fris. Dezelfde tonen domineren — boonbloesemaroma, zachte groene zoetheid, een lichte kastanjeroostering. Bij thee uit de Shīfēng-zone is er een duidelijke orchideeëntoets. Het aroma ontvouwt zich geleidelijk bij elke schenking.

• Smaak: Rijk maar delicaat. De frisheid is goed voelbaar (鲜爽, xiānshuǎng) — een karakteristieke umami-toon, veroorzaakt door het hoge aminozuurgehalte. Zoete afdronk met een zachte, omhullende zoetheid (甘醇, gānchún — ‘zoetige zachtheid’). Het mondgevoel is gemiddeld, evenwichtig (醇厚, chúnhòu — ‘volle zachtmoedigheid’), zonder uitgesproken wrangheid. De afdronk is lang, verfrissend, met terugkerende zoetheid (回甘, huígān). In het bouquet zijn tonen van geroosterde kastanjes, vers groen en orchidee te onderscheiden.

• Kleur van het infuus: Lichtgroen, helder en transparant, met een zachte geelgroene tint (嫩绿明亮). Bij de topkwaliteiten kristalhelder, ‘levendig’.

• Theeblad na zetten (nat blad): Gelijke, gave, soepele blaadjes en knopjes in een lichtgroene kleur, die de vorm ‘één knop — één blad’ hebben behouden. Het blad is teer, homogeen en onbeschadigd.

7. Chemische Samenstelling:

Xīhú Lóngjǐng kenmerkt zich door een hoog gehalte aan biologisch actieve stoffen. Het chemische profiel varieert naar gelang cultivar, plukseizoen en verwerkingstechniek, maar de volgende richtwaarden zijn kenmerkend:

• Polyfenolen (catechinen): Het gehalte aan theepolyfenolen bedraagt ongeveer 13–20% van de droge stof. De dominante component is epigallocatechinegallaat (EGCG), die verantwoordelijk is voor de krachtige antioxiderende eigenschappen. Het gehalte aan catechinen bij de Qúntǐzhǒng-cultivar ligt rond de 12,1%. Dankzij de vroege voorjaarspluk en de milde technologie blijft de verhouding polyfenolen tot aminozuren (酚氨比, fēn’ān bǐ) gematigd laag, wat de kenmerkende zachte zoetheid zonder uitgesproken bitterheid waarborgt.

• Aminozuren: Hoog gehalte — tot 4,46% (volgens een onderzoek van 20 beroemde Chinese groene theeën de hoogste waarde onder de onderzochte monsters). L-theanine (茶氨酸, chá’ānjīsuān) overheerst en maakt meer dan 50% van het aminozuurprofiel uit. Juist L-theanine is verantwoordelijk voor het gevoel van frisheid, umami en de zachte, ontspannende werking.

• Alkaloïden: Het cafeïnegehalte bedraagt ongeveer 4,0–4,8% van de droge stof (volgens wetenschappelijke publicaties tot 4,81%, een van de hoogste cijfers onder Chinese groene theeën). In kleinere hoeveelheden zijn ook theobromine en theofylline aanwezig.

• Vitaminen: Vitamine C — 100–300 mg per 100 g droge thee (in het verse blad van de standaard ‘één knop — één blad’ meer dan 1%). Vitaminen uit de B-groep: B₁ (thiamine) — ≈0,5 mg/100 g, B₂ (riboflavine) — ≈1,5 mg/100 g, B₃ (pantotheenzuur) — ≈1,8 mg/100 g, PP (nicotinezuur) — ≈6,5 mg/100 g. Bevat eveneens vitamine A, vitamine E en foliumzuur.

• Mineralen: Fluor (draagt bij aan de bescherming van tandglazuur), kalium, magnesium, zink, ijzer, mangaan, seleen.

• Etherische oliën en overige componenten: De vluchtige aromacomponenten omvatten linalool, geraniol en andere terpenoïden die het karakteristieke bloemig-bonige bouquet vormen. Ook zijn er wateroplosbare suikers en pectines aanwezig, die het infuus een zacht ‘mondgevoel’ geven.

• Let op: de waarden hangen sterk af van cultivar, plukseizoen, hoogteligging van de plantage en verwerkingstechniek. Voorjaarsthee van Qúntǐzhǒng heeft doorgaans het hoogste aminozuurgehalte en het meest evenwichtige profiel.

8. Gunstige Eigenschappen:

• Krachtige antioxiderende werking: Catechinen, met name EGCG, neutraliseren effectief vrije radicalen en vertragen oxidatieve stress en cellulaire verouderingsprocessen.

• Opwekkend effect en verbetering van cognitieve functies: Cafeïne stimuleert het centrale zenuwstelsel en verhoogt de concentratie, de prestaties en de reactiesnelheid. Tegelijkertijd verzacht L-theanine de effecten van cafeïne, wat resulteert in een milde, gelijkmatige energiestijging zonder abrupte piek en terugval.

• Versterking van het hart- en vaatstelsel: Polyfenolen en vitamine C helpen het ‘slechte’ cholesterol (LDL) te verlagen, versterken de vaatwanden en normaliseren de bloeddruk.

• Bevordering van de spijsvertering: Stimuleert de uitscheiding van spijsverteringsenzymen, bevordert de afbraak van eiwitten en vetten, helpt bij een zwaar gevoel na de maaltijd.

• Antibacteriële werking: Theepolyfenolen en looistoffen remmen de groei van schadelijke bacteriën en verfrissen de adem (bestrijden onaangename mondgeur).

• Ondersteuning van de stofwisseling en gewichtsbeheersing: Cafeïne en catechinen versnellen het metabolisme en bevorderen de vetafbraak.

• Vochtafdrijvende werking: Theobromine en theofylline hebben een mild diuretisch effect en helpen overtollig vocht af te voeren.

• Bescherming van het gebit: Het aanwezige fluoride versterkt het tandglazuur en verhoogt de weerstand tegen cariës.

• Belangrijk: de genoemde eigenschappen zijn gebaseerd op algemeen toegankelijke gegevens over de samenstelling van groene thee en zijn geen medisch advies.

9. Zetten:

• Watertemperatuur: 80–90 °C (aanbevolen voor topkwaliteiten: 85 °C; gebruik water dat na het koken circa 2 minuten is afgekoeld). Het water mag niet kokend heet zijn — oververhitting vernietigt het tere aroma en versterkt de bitterheid.

• Hoeveelheid thee: 3 g per 150 ml water.

• Servies: Een glazen beker (玻璃杯, bōli bēi) — de beste optie om de ‘dans’ van de blaadjes in het water te observeren. Een witte porseleinen gàiwan (白瓷盖碗, bái cí gàiwǎn) met een inhoud van 150 ml is eveneens geschikt — deze maakt het mogelijk de trektijd nauwkeuriger te controleren en het aroma beter te beoordelen.

• Bereidingswijze:

  1. Verwarm het servies met heet water en giet het af.
  2. Doe 3 g thee in de beker of gàiwan.
  3. Schenk water in tot 1/3 van het volume — beweeg het servies zachtjes om de thee ‘te bevochtigen’ (润茶摇香, rùnchá yáoxiāng) en de eerste aromatonen vrij te laten komen.
  4. Vul met water aan tot 7/10 van het volume.
  5. Eerste infusie: 1–2 minuten.
  6. Bij volgende schenkingen de trektijd steeds met 30 seconden verlengen. De thee leent zich voor 3 volwaardige zettingen.

• Opmerking: verse thee (van de nieuwe oogst) wordt aanbevolen 1–2 weken te laten rusten alvorens te consumeren, zodat de ‘vuurbijt’ (火气) van de brand verdwijnt — dit ontlast de maag. Het is niet raadzaam sterke Lóngjǐng op een nuchtere maag te drinken. Lichte vertroebeling van het afgekoelde infuus (茶乳凝, chá rǔ níng — ‘theemelkneerslag’) is een normaal fysisch verschijnsel dat de kwaliteit niet beïnvloedt.

10. Bewaren:

• Bewaren in een hermetisch afgesloten verpakking — porseleinen, glazen of tinnen bus — op een droge, koele en donkere plaats, uit de buurt van vreemde geuren.
• De optimale bewaartemperatuur is 0–5 °C (koelkast), in een apart vak, zonder contact met sterk ruikende levensmiddelen. Een lage temperatuur is cruciaal om de versheid van groene voorjaarsthee te behouden.
• Blootstelling aan licht, vocht en warmte vermijden — de grootste ‘vijanden’ van groene thee.
• Traditionele methode: bewaren in aardewerken kruiken met ongebluste kalk (of silicagel) voor vochtbeheersing. De kalk dient elke 1–2 maanden te worden ververst; silicagel na kleurverandering (kan worden gedroogd en hergebruikt).
• De bewaarbaarheid bedraagt bij optimale omstandigheden tot 18 maanden, maar voor maximaal genot wordt consumptie binnen 6–8 maanden na de pluk aangeraden.

11. Prijs en Vervalsingen:

Xīhú Lóngjǐng is een van de duurste theeën ter wereld. De prijs wordt bepaald door een aantal belangrijke factoren: de productiezone (thee uit de kernzone Xīhú is minstens 30% duurder dan die uit de zones Qiántáng en Yuèzhōu), het pluktijdstip (míngqiánchá is vele malen duurder dan yǔqiánchá), de cultivar (Qúntǐzhǒng staat hoger aangeschreven dan Lóngjǐng 43), de handmatige dan wel machinale verwerking, en de kwaliteitsklasse. Het totale theeareaal in de Xīhú-zone beslaat slechts circa 1524 hectare, wat het productievolume van authentieke Xīhú Lóngjǐng scherp beperkt.

• Hoe vervalsingen te vermijden:

  • Kopen bij betrouwbare handelaren die zich hebben toegelegd op kwalitatieve Chinese theeën en controleren of het hologram van de geografische bescherming met een unieke code aanwezig is (scanbaar voor echtheidscontrole).
  • Beoordeling van het uiterlijk: authentieke hoogwaardige Lóngjǐng heeft een gelijkmatig platte vorm; het blad is gaaf, zonder overmaat aan kruim. Een felgroene kleur zonder gele nuances kan wijzen op thee van buiten de Xīhú-zone of machinale productie.
  • Beoordeling van het aroma: echte Lóngjǐng geurt naar vers groen en bonen, zonder scherpe vreemde tonen of een ‘chemische’ geur.
  • Beoordeling van het infuus: zuiver, transparant, lichtgroen. Een troebel of dof infuus is reden tot twijfel.
  • Op de prijs letten: een verdacht lage prijs is een zeker teken van namaak. Als ‘Xīhú Lóngjǐng’ wordt aangeboden tegen de prijs van gewone thee, is dat hoogstwaarschijnlijk thee uit de perifere productiezones of helemaal uit een andere regio.
  • Marktverschijning: echte Xīhú Lóngjǐng uit de kernzone komt niet vóór de derde decade van maart op de markt. ‘Eerste pluk’ in de eerste dagen van maart met het label ‘Xīhú’ is nagenoeg zeker thee uit de zones Qiántáng of Yuèzhōu.

12. Interessante Feiten:

• De achttien ‘keizerlijke’ theestruiken die door Qiánlóng werden geschonken, groeien nog steeds op de Leeuwenpiek (Shīfēng) bij de Húgōngmiào-tempel en zijn omheind met een stenen muurtje. De thee ervan wordt niet verkocht — hij blijft een symbool en een bezienswaardigheid.

• De traditionele ‘tien handgrepen’ van de Lóngjǐng-brand worden generaties lang van meester op leerling overgedragen. De beste meesters zijn in staat om per sessie ongeveer 250 g voltooide thee te branden (circa 40–50 minuten onafgebroken handarbeid boven een gloeiend hete ketel). Op één dag kan een ervaren meester niet meer dan 2–2,5 kg voltooide thee verwerken.

• In Hangzhou bevindt zich het Chinees Nationaal Theemuseum (中国茶叶博物馆, Zhōngguó Cháyè Bówùguǎn) — het enige nationale museum van het land dat aan de theecultuur is gewijd, met twee campussen: Shuāngfēng en Lóngjǐng.

• De combinatie van Lóngjǐng met het bronwater van de Hǔpǎo-bron (虎跑泉, Hǔpǎo Quán) wordt het ‘dubbele juweel van Hangzhou’ (杭州双绝) genoemd — een van de beroemdste gastronomische combinaties in de Chinese theecultuur.

• Volgens het graderingssysteem van de norm GB/T 18650-2008 wordt Lóngjǐng in zes kwaliteitsniveaus onderverdeeld: van ‘Superieur’ (特级, tèjí) tot ‘Vijfde’ (五级). Voor Xīhú Lóngjǐng is volgens de sectornorm GH/T 1115-2015 een extra categorie ‘Jīngpǐn’ (精品, jīngpǐn) toegevoegd — ‘meesterwerk’, een categorie boven Superieur, van de allervroegste en teerste scheuten.

13. Vergelijking met andere beroemde Chinese groene theeën:

• Bìluó Chūn (碧螺春, Bìluó Chūn): Afkomstig uit de provincie Jiangsu. In tegenstelling tot de platte Lóngjǐng is hij tot vaste spiralen gerold met een overvloed aan dons. Het aroma is bloemiger en fruitiger, de smaak zoetig en zacht, met uitgesproken fruitnoten. Lóngjǐng is ‘structureler’, met een kastanjeroostertoets.

• Huángshān Máo Fēng (黄山毛峰, Huángshān Máo Fēng): Uit de provincie Anhui. Het blad is in ‘vogeltongvorm’ gerold, met overvloedig wit dons. Het aroma is zachter en bloemiger, de smaak mild en delicaat, minder vol dan Lóngjǐng. Lóngjǐng onderscheidt zich door een meer uitgesproken umami-toon en een kastanje-afdronk.

• Liù’ān Guā Piàn (六安瓜片, Liù’ān Guā Piàn): Uit de provincie Anhui. Uniek omdat hij uitsluitend van bladeren wordt gemaakt, zonder knoppen of stengels. De vorm is die van platte ‘pompoenpitten’. Het aroma is krachtig, grasachtig; de smaak intens en vol, met tonen van geroosterde zaden. Lóngjǐng is verfijnder en frisser.

• Tàipíng Hóu Kuí (太平猴魁, Tàipíng Hóu Kuí): Uit de provincie Anhui. Onderscheidt zich door de grote platte bladeren (de grootste onder de beroemde groene theeën). De smaak vertoont een uitgesproken orchideeënaroma en een diepe, ietwat kruidige smaak. Lóngjǐng is compacter en ‘boniger’ van aroma.

• Ānjí Bái Chá (安吉白茶, Ānjí Bái Chá): Uit de provincie Zhejiang. Ondanks het woord ‘wit’ in de naam is het een groene thee. Gemaakt van albinotische scheuten met een uitzonderlijk hoog aminozuurgehalte (6–7%). De smaak is uitgesproken zoet, met een krachtige umami. Lóngjǐng bezit een complexer kastanje-boonprofiel, terwijl Ānjí Bái Chá vooral ‘zoete frisheid’ biedt.

Tot slot:

Xīhú Lóngjǐng is niet zomaar een drank, maar levend cultureel erfgoed dat op het hoogste mondiale niveau is erkend. In zijn platte, jadegroene blad liggen eeuwen van vakmanschap van de theemakers uit Hangzhou besloten, het unieke microklimaat van het Westelijk Meer en de filosofie van harmonie tussen mens en natuur. Het frisse boon-kastanjearoma, de delicate zoete smaak met een lange, terugkerende afdronk en het kristalheldere groenige infuus maken Lóngjǐng tot een ideale keuze voor wie zuiverheid en elegantie in een kop groene thee zoekt. Zet hem met zacht water, oververhit hem niet en wees niet gehaast — dan zal deze thee u de stille schoonheid onthullen die Chinese dichters en keizers eeuwenlang heeft gefascineerd.